Phân tích đoạn thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm chọn lọc hay nhất

Phân tích đoạn thơ Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm

Bài làm

Nguyễn Khoa Điềm là một trong những nhà thơ tiếng tăm của nền thơ ca Việt Nam hiện đại. Ông có cách suy nghĩ rất sâu sắc về đất nước và con người dân tộc, ông yêu thương họ vô ngần, ông dành nhiều tình cảm cho họ qua những vần thơ. Thơ ca của ông không bao giờ bi lụy, không bao giờ nói về đau thương tích tụ căm hờn mà khẳng định ý thức về cội nguồn, vai trò lớn lao của nhân dân.

Trường ca Mặt đường khát vọng với đoạn trích Đất nước nằm trong trường ca là một trong những đoạn thơ tiêu biểu nhất của Nguyễn Khoa Điềm với đề tài nói về đất nước. Cách khai thác vấn đề trong nội dung thơ của ông mới mẻ vô cùng. Sự hình thành đất nước gắn liền với đời sống tình cảm của nhân dân, được thể hiện rõ ràng, được lưu truyền qua ca dao tục ngữ, truyện dân gian đậm màu sắc huyền thoại. Những yếu tố địa lí, lịch sử đưa vào thơ dạt dào cảm xúc. Hai hình tượng để cảm xúc thơ trong đoạn trích Đất nước là đất và nước. Hai yếu tố rất quan trọng trong đời sống con người. Trong đoạn trích, bút pháp của tác giả là trữ tình chính luận

Trường ca “Mặt đường khát vọng” là tác phẩm được Nguyễn Khoa Điềm hoàn thành ở chiến khu Trị – Thiên 1971, in lần đầu năm 1974 với nội dung nói lên sự thức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiếm ở miền Nam về đất nước, về sứ mệnh thế hệ mình với quê hương đất nước. Đoạn trích nằm ở phần đầu chương V của trường ca “Mặt đường khát vọng” được xem là đoạn thơ hay về đề tài quê hương đất nước của thơ ca Việt Nam hiện đại.

 Mở đầu đoạn thơ là những cảm nhận về đất nước rất cá nhân, rất riêng của tác giả.

"Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi"

Đất nước có từ xa xưa, không xác định được mốc thời gian cụ thể nào làm cho hình ảnh về đất nước trử lên vô cùng thiêng liêng. Nhà thơ đã sử dụng những hình ảnh tự nhiên và bình dị để cảm nhận về đất nước:

Xem thêm:  Cội rễ của học hành thì cay đắng, nhưng quả của nó thì ngọt ngào

  "Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi

Đất Nước có từ ngày đó”

Nguyễn Khoa Điềm giúp ta cảm nhận đất nước một cách thật gần gũi, quen thuộc: Đất Nước có trong câu chuyện cổ tích “ngày xửa ngày xưa mẹ thường hay kể”, miếng trầu bà ăn, ngôi nhà mình ở, chuyện đánh giặc ngoại xâm, chuyện phong tục tập quán, chuyện tình nghĩa sâu đậm.

Lịch sử lâu đời của đất nước được nhắc đến bằng câu chuyện cổ tích “Trầu cau”, truyền thuyết Thánh Gióng, phong tục tập quán “Tóc mẹ thì bới sau đầu”, nền văn minh lúa nước “Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng”. Đất nước được cảm nhận từ chiều sâu văn hoá và lịch sử.

Nguyễn Khoa Điềm cảm nhậm được đất nước là sự thống nhất hài hoà giữa các phương diện không gian – địa lí, thời gian – lịch sử. Giọng thơ giàu suy tư. Đặt ra câu hỏi để rồi lại tự tìm cách trả lời: Đất nước có từ bao giờ? Theo quan niệm của Nguyễn Khoa Điềm, đất nước hết sức gần gũi, bình dị. Không bắt đầu từ các sự kiện lịch sử quen thuộc mà lại bắt đầu bằng những hình ảnh thật đời thường, gần gũi với nhân dân. Đất nước được cảm nhận trong chiều sâu văn hóa lịch sử. Đó là cách quan niệm mới mẻ và sâu sắc.

Phân tích đoạn thơ Đất nước

Tác giả chia tách khái niệm đất nước thành hai yếu tố đất và nước để cảm nhận và suy tư về đất nước một cách sâu sắc:

“Đất nước là nơi tình yêu đôi lứa nảy nở:

“Đất là nơi anh đến trường…

…đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm”

 Đất Nước bao gồm cả núi sông, rừng bể:

“Đất là nơi …

…  móng nước biển khơi”.

Từ khái niệm trừu tượng, tác giả đã tách ra thành khái niệm cụ thể, dễ hiểu. Đất nước không xa lạ, đất nước hiện hữu ngay trong đời sống. Thời gian đằng đẵng, không gian mênh mông, chiều sâu văn hóa truyền thống tạo nên niềm  tự hào về đất nước trù phú, giàu đẹp, tài nguyên vô tận. Đất Nước cũng chính là không gian sinh tồn của cộng đồng dân tộc qua bao thế hệ: Từ quá khứ “Những ai đã khuất”, hiện tại “Những ai bây giờ”, đến các thế hệ tương lai “Dặn dò con cháu chuyện mai sau”. Tất cả đều không quên nguồn cội:

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Huệ Chi trong Huệ Chi đêm tân hôn của Nguyên Hồng

“Hằng năm ăn đâu làm đâu

Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ.

Tác giả mở ra các chiều để rồ hướng tới một cái nhìn toàn vẹn và nhiều chiều về đất nước trong chiều dài lịch sử, chiều rộng của không gian địa lí, chiều sâu của văn hóa và phong tục, khiến mạch thơ hướng vào những suy ngẫm về trách nbiệm của thế hệ mình với đất nước. Mạch thơ thể hiện những suy ngẫm về trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với Đất Nước. Đất Nước không ở đâu xa mà có mặt trong mỗi con người:

“Trong anh và em hôm nay,

Đều có một phần Đất Nước”

Mỗi người Việt Nam đều được thừa hưởng một phần vật chất và tinh thần của đất nước. Đất nước là sự hài hoà hợp trong nhiều mối quan hệ: cá nhân với cá nhân và cá nhân với cộng đồng:

“Khi hai đứa cầm tay nhau

 Đất Nước trong chúng ta hài hoà nồng thắm

“Khi chúng ta cầm tay mọi người

Đất Nước vẹn tròn to lớn”

Đất nước được xây dựng trên cơ sở của tình yêu thương và tình đoàn kết dân tộc. Vì vậy, mỗi con người cần có trách nhiệm đối với đất nước:

  “Em ơi em Đất Nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải hoá thân cho dáng hình xứ sở

Làm nên Đất Nước muôn đời”

Điệp ngữ “phải biết”, những từ ngữ “máu xương”, “gắn bó”, “san sẻ”, “hoá thân”, cách xưng hô thân mật “Em ơi em”, giọng thơ ngọt ngào tha thiết như lời tâm sự, nhắn gửi chân thành dành cho thế hệ trẻ cũng như bản thân mình.

Tư tưởng đất nước của nhân dân của tác giả được thể hiện rất rõ trong mạch thơ này: “ Những người vợ….Bà Đen, Bà Điểm”, Núi vọng phu, Hòn Trống Mái, Gót ngựa Thánh Gióng, con voi, con rồng, núi bút, non nghiên, con cóc, con gà, ông Đốc, ông Trang, bà Đen, bà Điểm….Tất cả đều làm nên hình hài của đất nước. Tất cả những tên tuổi địa danh đã đi vào lịch sử ấy đều do nhân dân làm nên, đân dân thổi hồn vào. Đồng ruộng, gò bãi…đều mang dáng hình của ông cha. Chính cuộc đời, cảnh ngộ và số phận của mỗi con người đã hóa thân vào đất nước. Đó là cơ sở quan trọng để tác giả đi tới một quan niệm hết sức mới mẻ và sâu sắc: Tư tưởng đất nước là cuả nhân dân.

Xem thêm:  Đoạn thơ thứ hai bài thơ Tây Tiến mở ra một thế giới khác với những vẻ đẹp của con người về thiên nhiên miền Tây khác với đoạn thơ thứ nhất. Hãy phân tích.

Đoạn trích Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm thể hiện cảm nghĩ, cảm nhận mới mẻ của tác giả về đất nước qua những vẻ đẹp được phát hiện ở chiều sâu trên nhiều bình diện: lịch sử, địa lí, văn hóa. Đồng thời khẳng định một tư tưởng hết sức mới mẻ và sâu sắc: Đất nước là của nhân dân. Đoạn thơ thể hiện tâm hồn sâu sắc và giàu chiêm nghiệm của tác giả, cũng chính là tình yêu thương mà tác giả dành cho đất nước và nhân dân.

MINH

Từ khóa tìm kiếm:

  • phân tích đoạn thơ đất là nơi cũng biết cúi đầu ngày giỗ tổ\
  • viết đoạn văn khoảng 5 câu bài đất nước đoạn những người vợ bà đen bà điểm